Omega 3

Dolegliwości układu kostno – stawowego spowodowane są często stanami zapalnymi, którym towarzyszy ból. Na przewlekłą artrozę i reumatyczny przebieg artretyzmu cierpi ponad  50% wszystkich osób dorosłych. Kwasy tłuszczowe omega 3 przyczyniają się do złagodzenia stanów zapalnych i dolegliwości na tle reumatycznym. Do powstawania zmian reumatycznych w stawach przyczyniają się czynniki immunologiczne. Istnieją przypuszczenia, że niektóre składniki pożywienia sa w stanie skierować uwagę układu immunologicznego na tkankę łączna w stawach. Przy pewnego rodzaju genetycznych skłonnościach komórki na jej powierzchni wytwarzają receptory, które rozpoznają swój własny układ odpornościowy jako obce antygeny. Następstwem tego procesu jest tzw. autoagresja, której przebieg może mieć bardzo poważne skutki. Kwasy tłuszczowe omega 3 mogą zapobiec temu procesowi. Kwasy tłuszczowe omega 3 EPA i DHA wypierają z lipidowej membrany komórki kwas arachidonowy przyczyniając się do powstania stanów zapalnych, a budowa szkodliwych eikozanoidów II zostaje zahamowana.
Pozytywne działania oleju rybiego zwiększyć można przez ograniczenie obecności kwasów tłuszczowych omega 6. Dotyczy to orzechów, roślin strączkowych, bogatych w tłuszcze mięs, kiełbas, jajek oraz produktów mącznych.

Osteoporoza jest to choroba polegająca na stopniowym zaniku kości, przy jednoznacznym zaburzeniu równowagi między budową a niszczeniem kości. W skutek ciągłego niedoboru wapnia kość staje się coraz bardziej porowata, aż w końcu przy najmniejszej okazji łamie się. Według statystyk, co czwarta kobieta w wieku ponad 50 lat jest dotknięta osteoporozą. Także przy osteoporozie kwasy tłuszczowe omega 3 wykazały się skutecznym uzupełnieniem pożywienia. Systematyczne zażywanie EPA i DHA podwyższa wchłanianie wapnia w jelitach. Po za tym stymulują one pracę odpowiedzialnych za budowę kości komórek i hamują komórki niszczące kości. Te warte uwagi wyniki badań sa jednak lekceważone przez środowisko lekarskie. Należy pamiętać, że zażywanie tłuszczów omega 3 jest zalecane już przy pierwszych objawach osteoporozy.

Rak stanowi zaraz po chorobach serca i układu krążenia drugą z przyczyn zgonów w Niemczech i w Europie.. Analizy składników pokarmowych, które mogą przyczynić się do podwyższenia ryzyka choroby nowotworowej, wykazały związek pomiędzy wysoka konsumpcją tłuszczów i podwyższonym ryzykiem choroby nowotworowej. Badania wykazują, że wraz ze wzrostem konsumpcji kwasów tłuszczowych spada ryzyko zachorowania na niektóre choroby nowotworowe. Osoby, które lubią ryby cierpią o 50% rzadziej na nowotwory układu pokarmowego. Także nowotwory macicy (20%) i jajników (30%) obserwuje się u tych osób znacznie rzadziej. Naukowcom udało się udowodnić, że kwasy tłuszczowe omega 3 EPA i DHA są w stanie wesprzeć funkcje obronne organizmu przy blokadzie rozrostu komórek rakowych oraz celowe zatruwanie tych komórek. Ponadto istnieje pozytywna zależność między niska zachorowalnością na raka prostaty wśród mężczyzn, a trzykrotnie większą zawartością kwasów tłuszczowych omega 3 we krwi.

Prawie połowa pacjentów chorych na raka umiera nie z powodu skutków postępującego działania niszczenia rozrastających się komórek rakowych, lecz z powodu przedwczesnego wycieńczenia organizmu. Liczne badania wykazały, że systematyczne uzupełnienie pożywienia w kwasy tłuszczowe omega 3 EPA oraz DHA przyczynia się do polepszenia samopoczucia pacjentów oraz wydłużenia ich życia. EPA i DHA wzmacniają organizm pacjentów i przeciwdziałają powstawaniu guzów.
Przy naświetlaniach (radioterapi) różnego rodzaju guzów mózgu u zwierząt doświadczalnych, kwasy tłuszczowe omega 3  EPA i DHA zmniejszyły uszkodzenia skóry spowodowane naświetlaniami. Dlatego przed rozpoczęciem radioterapii zaleca się przyjmowanie kwasów omega 3.

Rak piersi może mieć różne przyczyny, które nie mogą być sprowadzane wyłącznie tylko do braku jednego ze składników odżywczych, jednak oprócz jedzenia kilku posiłków ryb tygodniowo zaleca się również kobietom przyjmowanie kwasów tłuszczowych EPA i DHA w ramach profilaktyki rak piersi.

Prostata. Dowiedzione zostało, że podwyższony poziom EPA oraz DHA we krwi obniża znacznie ryzyko przerostu prostaty.

Wielu ekspertów w dziedzinie żywienia opowiada się za stosowaniem kwasów tłuszczowych omega 3 EPA i DHA w profilaktyce i terapii łączonej w przypadku nowotworu złośliwego jelita grubego, oraz skóry.

Kwasy tłuszczowe wielonienasycone nazywane również Niezbędnymi Nienasyconymi Kwasami Tłuszczowymi. Dzielimy je na wielonienasycone kwasy omega 6 i wielonienasycone kwasy omega 3.

Kwasy tłuszczowe wielonienasycone omega 6:

• kwas linolowy (LA), posiada 18 atomów węgla, jego główne źródła w pożywieniu to oleje: korkoszowy, kukurydziany, słonecznikowy, bawełniany, arachidowy, rzepakowy
• kwas linolenowy (GLA), posiada 18 atomów węgla , jego główne źródła to olej z wiesiołka, olej z ogórecznika, mleko kobiece
• kwas dihomo -γ -linolenoy (DHGLA), posiada 20 atomów węgla, jego głównym źródłem jest mleko
• kwas arachidonowy (AA), posiada 20 atomów węgla, jego głównym źródłem są produkty zwierzęce, mięso

Kwasy tłuszczowe wielonienasycone omega 3

1. kwas α linolenowy (ALA), posiada 18 atomów węgla , jego główne źródła w pożywieniu to:

• olej lniany
• olej rzepakowy
• olej sojowy
• rośliny liściaste

2.  kwas eikozapentaenowy (EPA), posiada 20 atomów węgla, jego główne źródła w pożywieniu to :

• łosoś,
• olej wątłuszowy (dorsz)

3.  kwas dokozaheksaenowy (DHA), posiada 22 atomy węgla , jego główne źródła w pożywieniu to:

• olej z makreli

NNKT ( Niezbędne Nienasycone Kwasy Tłuszczowe) należą do grupy wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Nie są syntetyzowane w organizmie człowieka i dlatego stanowią istotny składnik pożywienia. Niezbędne to znaczy musimy pozyskiwać je z pożywienia ponieważ organizm nie potrafi ich sam wytworzyć. Pierwszym takim kwasem jest α-linolenowy należący do rodziny kwasów omega-3. Drugim Niezbędnym Kwasem Nienasyconym jest kwas linolowy należący do rodziny omega-6. Możemy go znaleźć w tłoczonych na zimno oleju sojowym i kukurydzianym, nasionach słonecznika, nasionach dyni, nasionach sezamu i w większości orzechów. Poza kwasami: α-linolenowym (omega-3) i linolowym (omega-6) istnieją inne kwasy należące do rodziny kwasów omega-3 i omega-6.

Do rodziny kwasów omega-3 należą:

• kwas dokozaheksaenowy
• kwas eikozapentaenowy,

Te dwa kwasy nasz organizm może wytworzyć z kwasu α-linolenowego. Zawarte są one przede wszystkim w żywności pochodzenia morskiego (w rybach tj. makrela, łosoś, halibut, dorsz, śledź, sardynka). Dla niemowląt i dzieci kwas dokozaheksaenowy ze względu na swoje funkcje jest Niezbędnym Nienasyconym Kwasem Tłuszczowym (jest on zawarty w mleku ludzkim).

Do rodziny kwasów omega-6 należą: kwas γ-linolenowy i kwas arachidonowy, które nasz organizm może wytworzyć z kwasu linolowego. Największą wartością i aktywnością biologiczną odznaczają się należące do rodziny omega-3. Prawidłowy stosunek kwasów  tłuszczowych z rodziny omega-6 do kwasów z rodziny omega-3 powinien wynosić (<5:1).

Nasycone kwasy tłuszczowe występują przede wszystkim w produktach zwierzęcych z wyjątkiem ryb oraz w oleju palmowym i kokosowym.  Zwiększają stężenie lipoproteiny LDL w osoczu krwi, co sprzyja rozwojowi miażdżycy. Wzrost poziomu cholesterolu powodują przede wszystkim kwasy tłuszczowe: laurynowy, mirystynowy oraz palmitynowy.
Większość Polaków spożywa zbyt dużo niekorzystnych nasyconych kwasów tłuszczowych, które są zawarte w maśle, tłustym mleku, tłustych serach. Efektem tego są choroby układu krążenia, zwiększony poziom cholesterolu we krwi, zwiększone ryzyko zawału serca.
Zdaniem ekspertów, by poprawić ten stan rzeczy trzeba doprowadzić do wzrostu spożycia ryb, ograniczenia ilości soli i zwiększenia aktywności fizycznej wśród Polaków. Takie efekty można osiągnąć jedynie poprzez długoletnią akcję edukacyjną. Niekorzystne następstwa nadmiernego spożycia kwasów tłuszczowych nasyconych nie sprowadzają się tylko do przyspieszenia rozwoju miażdżycy. Istnieje wiele dobrze udokumentowanych badań wskazujących na udział tych kwasów w rozwoju niektórych chorób nowotworowych. Wykazano, że przynajmniej 30-40% przypadków raka u mężczyzn i ponad 60% raka u kobiet ma związek z nieodpowiednim odżywianiem się, w którym główną rolę pełnią tłuszcze diety. Nadmiar w racjach pokarmowych kwasów tłuszczowych nasyconych koreluje dodatnio z rakiem okrężnicy, gruczołu piersiowego i prostaty.

Nasycone kwasy tłuszczowe wywierają silne działanie na aktywność płytek krwi i ich odpowiedź na trombinę, co zwiększa skłonność do zakrzepów naczyniowych.

• LDL – jest to frakcja lipoproteinowa transportująca cholesterol do tkanek obwodowych naszego organizmu. LDL – są to najbardziej miażdzycogenne małe cząstki o największej zawartości cholesterolu. Ponieważ posiadają możliwość przejścia przez śródbłonek naczyń krwionośnych ( najłatwiej zaś przenikają przez uszkodzony śródbłonek naczynia krwionośnego) są w stanie przenosić cholesterol do komórek ściany naczynia za pomocą odpowiednich receptorów regulacyjnych.
• LDL-e powstają z innej frakcji cholesterolu ( VLDL) syntetyzowanej przez wątrobę z nadmiaru tłuszczu pożywienia, oraz z nadmiaru spożytych węglowodanów ( zwłaszcza cukrów prostych). LDL-e posiadają okres półtrwania we krwi obwodowej 3 dni. To znaczy, że nawet trzy dni po bardzo obfitej tłustej uczcie, podczas badania krwi poziom LDL może być zawyżony.
• HDL – frakcja, lipoprotein o wysokiej gęstości. Jest to tak zwana „dobra” frakcja lipoprotein odprowadzająca nadmiar cholesterolu z tkanek obwodowych do wątroby. HDL przekazuje wątrobie do przetworzenia cholesterol i inne składniki lipidowe, po czym ponownie wraca do krążenia, aby tę czynność powtórzyć wielokrotnie. Okres półtrwania HDL wynosi 3-6 dni. HDL stanowi naturalną ochronę organizmu przed miażdżycą, tak, więc czym wyższy jest stosunek HDL do ogólnej wartości cholesterolu w krwioobiegu, tym mniejsze jest ryzyko zmian miażdżycowych. ( Stosunek HDL do ogólnej wartości cholesterolu powinien wynosić minimum 30% – poniżej tej wartości istnieje realne zagrożenie zmianami miażdżycowymi naczyń krwionośnych).

Naczynia krwionośne są „trasą szubkiego ruchu” pomiędzy wątrobą i kómurkami i mają dostarczyć substancje tłuszczowe w tym cholesterol LDL i inne rodzaje lipidów, do komórek , które tego potrzebują i jeśli dochodzi do miażdżycy to polega to na tym, że po drodze te tłuszcze zamiast trafiać do celu przeznaczenia czyli do komórek, które, potrzebują ich do swojego metabolizmu wchodzą w ściany naczyń i uszkadzają je. Najbardziej niekorzystne połączenie, które wpływa na zwiększenie aktywności płytek i ryzyko zakrzepu to jest nadmiar cukrów prostych i tłuszczów nasyconych.