Organizm ludzki potrafi przekształcać LA w kwas arachidonowy (AA), a ALA w kwas eikozapentaenowy (EPA) oraz dokozaheksaenowy (DHA). Jak się jednak okazuje, nawet dostateczne zaopatrzenie w LA i ALA może nie być wystarczające do wytworzenia odpowiednich ilości LC-PUFA. Niezbilansowana dieta wpływa na zaburzenie równowagi gospodarki lipidowej i obniżenie produkcji EPA i DHA. Z kolei u osób w podeszłym wieku, z nadciśnieniem tętniczym lub cukrzycą dochodzi do stopniowej utraty sprawności układów enzymatycznych i spadku tempa syntezy LC-PUFA.

ALA i jego pochodne są składnikami triglicerydów, estrów cholesterolu oraz fosfolipidów i wchodzą w skład błon komórkowych w organizmie ludzkim.

DHA jest szeroko rozpowszechnionym składnikiem lipidowym struktur mózgu oraz siatkówki. Jego odpowiednio wysoka podaż w diecie jest kluczowa dla rozwoju układu nerwowego.

Kwasy tłuszczowe szeregu n-3 spełniają ważną rolę jako substancje o działaniu kardioprotekcyjnym, chroniące przed rozwojem miażdżycy naczyń krwionośnych, zmniejszają nasilenie stanu zapalnego, agregację płytek krwi, działają ochronnie na endotelium i naczynia krwionośne, obniżają poziom stresu oksydacyjnego, zwiększają insulinowrażliwość i poprawiają profil lipidowy.

Aktywność przeciwzapalna LC-PUFA przypisywana jest głównie EPA, konkurującemu z AA w tworzeniu aktywnych leukotrienów i prostaglandyn, ale wydaje się, że również DHA ma istotny potencjał przeciwzapalny i immunomodulujący.

W okresie ciąży i laktacji zapewnienie wystarczających ilości kwasów tłuszczowych n-3 wydaje się mieć fundamentalne znaczenie dla rozwijającego się płodu i niemowlęcia. Do tej pory wykazano, że suplementacja LC-PUFA m.in. wydłuża czas trwania ciąży, zapobiega przedwczesnemu porodowi i wpływa na zwiększenie masy urodzeniowej dziecka. W wielu doniesieniach podkreśla się rolę DHA w prawidłowym rozwoju ośrodkowego układu nerwowego, w tym funkcji poznawczych, mowy oraz narządu wzroku.

Zauważono, że w krajach, w których w diecie występuje niska zawartość LC-PUFA, ryzyko rozwoju depresji poporodowej wielokrotnie wzrasta w porównaniu z krajami, w których spożycie produktów zawierających LC-PUFA jest wysokie.

W dyskusjach nad suplementacją kwasów omega-3 u kobiet ciężarnych i karmiących piersią omawiany jest problem zanieczyszczenia ryb morskich metalami ciężkimi. Kontrola jakości ryb jest szczególnie istotna w przypadku kobiet ciężarnych i dlatego zastosowanie suplementów LC-PUFA wydaje się w tej sytuacji być dobrą i bezpieczną alternatywą.

Zapotrzebowanie na wielonienasycone kwasy tłuszczowe n-3 wzrasta wraz z wiekiem, proporcjonalnie do masy ciała, i towarzyszy zwiększonemu zapotrzebowaniu na pozostałe składniki odżywcze. Wielonienasycone kwasy tłuszczowe w postaci suplementu są wskazane w przypadku diety ubogiej w DHA, czyli w przypadku wyłączenia lub niskiej podaży ryb morskich, co jest powszechną praktyką w Polsce. Zaletą suplementu jest jego czystość chemiczna i dlatego rodzice niemający dostępu do ryb morskich kontrolowanych pod względem zawartości dioksyn i rtęci mogą wybrać taką formę suplementacji.

Pierwsze doniesienia o korzyściach płynących z zastosowania LC-PUFA w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych pochodzą z obserwacji natywnych mieszkańców Grenlandii, których dieta jest tradycyjnie bogata w DHA i EPA, a odsetek występowania choroby niedokrwiennej serca jest niski. Od tej pory przeprowadzono liczne badania potwierdzające skuteczność LCPUFA zarówno w pierwotnej, jak i wtórnej prewencji chorób układu krążenia.

Oprócz wyżej wymienionych przejawów korzystnego działania na układ krążenia, LCPUFA wywierają także pozytywny wpływ na komponenty zespołu metabolicznego, takie jak zaburzenia gospodarki lipidowej, węglowodanowej i insulinooporność. U osób, które opierały swoją dietę na wielonienasyconych kwasach tłuszczowych n-3 pozyskiwanych z ryb i owoców morza, odnotowano średnie niższe wartości ciśnienia tętniczego krwi, triglicerydów, wyższy poziom HDL-cholesterolu i wskaźników insulinowrażliwości. Przeciwne wyniki obserwowano u osób spożywających w przewadze kwasy tłuszczowe nasycone i odmianę trans.

Suplementacja kwasami tłuszczowymi z rodziny n-3 PUFA może także zapobiegać rozwojowi cukrzycy typu 2. Wysoka podaż EPA i DHA przyczynia się do spowolnienia rozwoju miażdżycy będącej główną komplikacją zdrowotną u osób z cukrzycą typu 2.

Szczególnie ważna jest suplementacja LCPUFA u osób z fenyloketonurią i mukowiscydozą. Uważa się, że podaż LC-PUFA może korzystnie wpływać na profilaktykę oraz przebieg chorób zapalnych przewodu pokarmowego.

U chorych z demencją stwierdzono niedobory DHA zarówno w mózgu, jak i w surowicy krwi. Co ciekawe, obserwacje w ramach Framingham Hart Study wykazały, że u pacjentów ze zwiększonym stężeniem DHA w surowicy, regularnie spożywających kwasy tłuszczowe n-3, ryzyko rozwoju starczej demencji zmniejszyło się o 47%. Ostatnio opublikowana metaanaliza wykazuje ponadto, że leczenie preparatami n-3 LCPUFA może poprawiać stan kliniczny pacjentów z depresją i zaburzeniami dwubiegunowymi.

Istnieje również coraz więcej doniesień na temat roli LC-PUFA w profilaktyce i hamowaniu rozwoju chorób alergicznych.

Preparaty LC-PUFA są coraz chętniej wykorzystywane w leczeniu przewlekłych stanów zapalnych i chorób reumatoidalnych ze względu na swoje właściwości przeciwzapalne i przeciwbólowe. Stwierdzono, że LC-PUFA łagodzi bóle kostne, skraca czas trwania sztywności porannej, ogranicza liczbę stawów objętych bólem oraz zmniejsza konsumpcję niesteroidowych leków przeciwzapalnych.

Polska należy do krajów szczególnie zagrożonych niedoborem kwasów tłuszczowych ʊ-3. Badanie WOBASZ pokazuje, że spożycie ryb w populacji polskiej jest bardzo niskie i niedostateczne. Przeciętna konsumpcja ryb wyniosła w grupie mężczyzn średnio 16 g/dzień (przy zalecanym dziennym spożyciu 35 g) i 15 g/dzień w grupie kobiet (zalecane 30 g/dzień).

Suplementacja diety olejem rybim lub preparatami kwasów tłuszczowych n-3 może częściowo zniwelować zagrożenia związane z niedostatecznym spożyciem ryb

Źródło: Fragmenty opracowania –Wojciech Jańczyk, Piotr Socha – Klinika Gastroenterologii, Hepatologii i Immunologii, Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”, Warszawa, ,,Kliniczne efekty suplementacji wielonienasyconymi kwasami tłuszczowymi ʊ−3’’, Standardy Medyczne/Pediatria, 2009, T.6, str. 594-609.

U pacjentów leczonych z powodu wrzo-dziejącego zapalenia jelita grubego

można zmniejszyć dawki glikokortyko-idów. przy równoczesnym zastosowaniu suplementacji nienasyconymi kwasami tłuszczowymi omega 3.
W badaniach naukowych potwierdzono również korzystny wpływ probiotyków na uzyskanie i podtrzymanie remisji u chorych z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego.

Natomiast w chorobie Leśniowskiego -Crohna łączne stosowanie antybiotykote-rapii z probiotykami może zmniejszyć ryzyko nawrotów po zabiegu resekcji jelit.

Probiotyki – z greckiego dobry dla życia, to żywe mikroorganizmy, które wywierają korzystne działanie na organizm gospodarza, najczęściej pałeczki kwasu mlekowego – LAB (Lactic Acid Bacteria) z rodzaju Lactobacillus. Ich działanie biologiczne jest bardzo szerokie i wielokierunkowe.

W badaniach naukowych wykazano, że niektóre szczepy Lactobacillus:

• kolonizują środowisko jelit i eliminują szczepy patogenne
• wykazują zdolność do biosyntezy bakte-riocyn – laktocyna, acydofilina
• mają korzystny wpływ na szczelność bariery jelitowej
• zwiększają produkcję mucyny, która pokrywa powierzchnię błony śluzowej jelit
• pobudzają komórki nabłonka do zwiększenia biosyntezy białek połączeń ścisłych;
• mają zdolność modyfikacji patologicznych reakcji zapalnych poprzez wysyłanie sygnałów do komórek nabłonka jelit i układu immunologicznego

• zwężają światło naczyń krwionośnych, co prowadzi do zmniejszenia przepływu krwi, niedotlenienia i zakwaszenia
• nasilają zmiany zakrzepowe i zwiększają ryzyko powstawania zatorów
• potęgują reakcje zapalne
• nasilają reakcje alergiczne – szczególnie u osób podatnych
• zwiększają proliferację i rozrost nowotworowy komórek – szczególnie sutka, jelita grubego i prostaty

Eikozanoidy, które powstają z kwasów tłuszczowych omega 3 wykazują przeciwstawne działanie biologiczne:

• hamowanie nadmiernej kurczliwości naczyń krwionośnych, co poprawia przepływ krwi i zaopatrzenie tkanek w tlen
• działanie przeciwzakrzepowe
• działanie przeciwzapalne
• działanie antynowotworowe poprzez hamowanie proliferacji komórkowej i rozrostu tkanek
• działanie antymiażdżycowe i kardiopro-tekcyjne
• działanie antyalergiczne

• kwasu arachidonowego
• kwasu linolowego
• kwasu alfalinolenowego

Podział eikozanoidów:

• prostaglandyny
• prostacykliny
• tromboksany
• leukotrieny

Niezwykle istotne jest utrzymanie równowagi w zakresie biosyntezy tych substancji ponieważ ich działanie jest bardzo szerokie, bardzo złożone i tylko wzajemna równowaga zapewnia zdrowie człowieka

Działanie biologiczne eikozanoidów :

• wpływ na czynność układu krążenia
• istotna rola w regulacji ciśnienia tętniczego krwi
• wpływ na funkcjonowanie przewodu pokarmowego i wydzielanie soków trawiennych
• wpływ na agregacje płytek krwi
• wpływ na funkcje układu rozrodczego
• regulacja pracy nerek
• wpływ na erytropoezę poprzez uwalnianie erytropoetyny z kory nerki
• regulacja napięcia mięśni gładkich oskrzeli
• wpływ na ośrodkowy układ nerwowy
• działanie na układ immunologiczny

Nieprawidłowa proporcja pomiędzy omega 6 w stosunku do omega 3  w codziennej diecie jest najważniejszym czynnikiem obniżającym poziom kwasów tłuszczowych omega 3 w organizmie człowieka. Aby zachować zdrowie należy zachować równowagę w spożywaniu kwasów omega 3 i omega 6.
Proporcja omega 6 do omega 3, która umożliwia prawidłowe przyswajanie kwasów tłuszczowych omega 3 wynosi 1:1 do 4:1, maksymalnie 5,6:1. Współczesna dieta zawiera znaczna przewagę omega 6, nawet 15:1 – 20:1

Omega 3 a choroby serca i układu krążenia

Choroba niedokrwienna serca (choroba wieńcowa) – ocenia się, że występuje u ok. 1,5 – 2,5 miliona Polaków
Nadciśnienie tętnicze – około 30 % dorosłych Polaków ma nadciśnienie tętnicze – około 8 milionów – 1/3 nie wie o swojej chorobie, a tylko ok. 1 miliona chorych jest skutecznie leczonych.
Zawał Serca – w ciągu roku w Polsce stwierdza się około 100 tysięcy zawałów serca – około 50 % chorych umiera, 25-35% przed przybyciem do szpitala, 7-15 % w szpitalu, 7-15 w ciągu roku.
Udar mózgu – w ciągu roku w Polsce zapada na udar około 70 tysięcy osób, z tendencja wzrostową – 40% umiera (ok. 32 tysiące), a 30-40% chorych, którzy przeżyli udar zachoruje ponownie w ciągu 5 lat. Udar jest główna przyczyna inwalidztwa po 40 r.ż.

Badania epidemiologiczne Farmingham study z 2008 roku wykazały, ze niemy kliniczny udar mózgu występuje co u dziesiątej zdrowej osoby w szóstej dekadzie  życia – dokładnie badania kliniczne ujawniają u tych osób deficytowe objawy neurologiczne.

Choroba zatorowo-zakrzepowa – od postaci bezobjawowej po masywna zatorowość z natychmiastowym zgonem – często następstwo żylnej choroby zatorowo-zakrzepowej- w zakrzepicy proksymalnego odcinka żył głębokich częstość występowania zatorowości płucnej dochodzi do 50%.

Polacy żyją średnio 7 lat krócej niż mieszkańcy Europy Zachodniej i znacznie krócej niż Japończycy, którzy dożywają nawet 100-105  lat. W Polsce ciągła za często i za wcześnie ludzie umierają na zawały serca i udary mózgu. Według badań naukowych około 50 % tych zgonów można uniknąć poprzez stosowanie profilaktyki. W Polsce tylko część społeczeństwa zgłasza się na badania profilaktyczne. wyniki przeprowadzonych na świecie badań klinicznych i epidemiologicznych wskazują na związek pomiędzy sposobem odżywiania i stylem życia a ryzykiem chorób układu krążenia.

Przyczyną prawie wszystkich chorób serca i układu krążenia jest proces arteriosklerozy. Jej typowy przebieg charakteryzuje stopniowe twardnienie i zwężanie się światła tętnic, żył oraz naczyń tętniczych. Kiedy naczynia krwionośne się zwężają to przepływ krwi jest zaburzony, a płytki krwi łatwo mogą utworzyć skrzep, przez co przepływ krwi zostanie przerwany. Bez krwi i tlenu tkanka, która była zaopatrywana w tlen przez zatkaną tętnicę  przeżyje tylko przez krótki czas, a pierwsze komórki zaczną obumierać już po paru minutach. Skutkiem zamknięcia arterii wieńcowych jest zawał, a jeśli dotknięte zostanie naczynie krwionośne w mózgu lub naczynie, które dostarcza tą krew do mózgu to dochodzi w tedy do udaru.

Czynniki ryzyka przy chorobach serca i układu krążenia:

1. Wiek i płeć niebezpieczeństwo choroby serca wzrasta waz z wiekiem, w badaniach wykazano, że kobiety z wyjątkiem diabetyczek do czasu rozpoczęcia menopauzy wypadają lepiej niż mężczyźni i są przez to mniej narażone na niewydolność krążenia. W okresie menopauzy kobiety objęte są takim samym ryzykiem jak mężczyźni.
2. Nieprawidłowe odżywianie  jest przyczyną ponad 80 różnego rodzaju chorób. Źle skomponowany dzienny jadłospis nie tylko negatywnie wpływa na naszą kondycję fizyczną, ale stanowi przyczynę wielu dolegliwości psychicznych. Polacy uwielbiają jeść, ale większą wagę przykładają do kulinarnych tradycji, niż zasad prawidłowego odżywiania się, łatwo ulegają też tanim chwytom marketingowym, stosowanym przez producentów żywności. Reguła mówi, że na całkowitą ilość spożywanych tłuszczów, jedną trzecią powinny stanowić tłuszcze nasycone, jedna trzecią pojedynczo nasycone  i jedna trzecią tłuszcze wielonienasycone. Jakość olei i tłuszczów jest wysoce zagrożona przez ich obróbkę i utwardzanie, np. przy obróbce margaryn oleje roślinne są w fabryce przetwarzane i utwardzane, w wyniku czego z olei, w których zawarte są nienasycone kwasy tłuszczowe, powstaje tłuszcz nadający się do rozsmarowywania, mający wysoką zawartość nasyconych kwasów tłuszczowych. Nasycone kwasy tłuszczowe łatwo mogą przeistoczyć się w tzw. kwasy transtłuszczowe, które na dłuższą metę są szkodliwe i zagrażać mogą sercu oraz naczyniom krwionośnym. Badania potwierdzają, że kwasy transtłuszczowe wpływają negatywnie na zawartość tłuszczu we krwi.
3. Palenie – trucizna dla serca i naczyń krwionośnych. Szkodliwość wdychanego dymu tłumaczy się zawartymi w nim trującymi substancji, które sprzyją powstawaniu groźnych wolnych rodników. Wchłanianie dymu tytoniowego zachodzi głównie w układzie oddechowym, a także w przewodzie pokarmowym jako rezultat połykania m.in. śliny. Składniki dymu przenikają do krwiobiegu i są rozprowadzane po całym organizmie. Zły wpływ dymu tytoniowego obserwowany jest nie tylko w obrębie jamy ustnej czy płuc, ale także we wszystkich innych narządach, np. w pęcherzu moczowym, trzustce, narządach rodnych itp. Wykazano również zaburzenia funkcjonowania narządu wzroku, czy uszkodzenia formującego się płodu.
4. Alkohol jest przyczyną wielu różnorodnych problemów społecznych i zdrowotnych, których rozpowszechnienie jest ściśle związane z wielkością spożycia. Badania potwierdzają, że znaczna konsumpcja wina może się przyczynić do ochrony przed chorobami serca i układu krwionośnego. Mimo wszystko powinniśmy być jednak ostrożni.
5. Stres – nadmiar stresu jest niezdrowa. Ciągły stres może przyczyniać się do występowania następujących zaburzeń: sprzyjanie arteriosklerozie, choroba nadciśnieniowa i nadciśnienie, pogorszenie wyników na zawartość tłuszczów we krwi oraz wskaźników krzepliwości.
6. Brak ruchu ma ścisły związek z ryzykiem wystąpienia zawału. Lekarze i trenerzy zalecają przynajmniej 3 razy w tygodniu po 20 minut ćwiczyć kondycje. aktywność fizyczna
7. Analiza badań przeprowadzonych przez naukowców wykazała, że u osób, które dbają o właściwą aktywność fizyczną, ryzyko wystąpienia choroby Alzheimera jest mniejsze o blisko 40 proc. Wynika to prawdopodobnie z tego, że ruch poprawia funkcjonowanie naczyń krwionośnych w mózgu. Wysiłek fizyczny ma też znaczenie dla odporności na stres i prawidłowego snu. Uczeni mają dowody na to, że ruch zapobiega depresji – osoby mało aktywne fizycznie dwukrotnie częściej zapadają na tę chorobę. Z kolei właściwe ćwiczenia pozwalają chorym na depresję wracać do zdrowia. Lekarze zalecają obecnie umiarkowaną aktywność fizyczną przez pół godziny dziennie pięć razy w tygodniu.
8. Wolne rodniki to cząsteczki organicznych związków o jednym wolnym elektronie. Wolne rodniki dążą, za wszelką cenę do tego, aby oddać lub uzupełnić ten brakujący elektron, wykorzystując w tym celu każdy związek znajdujący się w sąsiadujących komórkach tkanek. W poszukiwaniu takiej możliwości są niezwykle aktywne, a przemieszczając się szybko po całym organizmie, zachowują się jak biologiczne pociski, gdyż uszkadzają wszystko, co napotykają na swej drodze: białkowo – lipidową błonę komórkową, materiał genetyczny zawarty w komórce, czy też  inne białko o istotnym dla życia znaczeniu. Sprawę komplikuje to, że jeden wolny rodnik, podkradając elektrony innym cząsteczkom, często wytwarza kolejne rodniki, potęgując dzieło zniszczenia. Taka reakcja łańcuchowa może nie mieć końca.
9. Bakterie. Prawdopodobnie niedobór niektórych substancji odżywczych (witamin i kwasów omega 3 ) sprzyja powstawaniu środowiska, które ułatwia bakteriom rozmnażanie i przyczynia się do stanów zapalnych w naczyniach krwionośnych.
10. Zbyt niski poziom HDL. HDL odpowiada za odtransportowanie utlenionego cholesterolu oraz innych tłuszczów zwanych trójgliceryami z całego organizmu do wątroby. W wątrobie cholesterol przeistaczany jest w żółć, a następnie zostaje wydalany przez jelita. Pożyteczna rola HDL przyczyniła się do tego, że nadano mu tytuł „dobrego” cholesterolu.
11. Zbyt wysoki poziom LDL LDL podobnie jak HDL odpowiedzialne jest w organizmie za transport oraz zabezpieczenie zapotrzebowania komórek na cholesterol. W komórce cholesterol używany jest jako ważny budulec przy regeneracji komórki oraz pomaga w podtrzymaniu jej życiowych funkcji.  LDL dostarcza cholesterol bezpośrednio do komórki. Receptory, które znajdują się na powierzchni ściany komórkowej, kontrolują dostarczanie cholesterolu w zależności od zapotrzebowania komórki. Utleniony LDL może „obejść” mechanizm kontrolny komórki i składować w niej nadmiar cholesterolu. Gromadzenie utlenionego cholesterolu w komórkach LDL wiąże się z ryzykiem powstania arteriosklerozy.
12. Trójglicerydy. Nadmiar glukozę w organizmie odkłada się w postaci neutralnych tłuszczów trójglicerydów tkance tłuszczowej, aby później w razie potrzeby zostać ponownie przetworzonym w glukoza i służyć jako paliwo. Badania dowodzą, że wysoki poziom trójglicerydów we krwi może uszkadzać naczynia krwionośne i wywoływać arteriosklerozę.
13. Wysoki poziom Homocysteiny zwiększa ryzyko chorób serca i układu krwionośnego, przyczynia się do wlewów, udarów. Homocysteina jest składnikiem białka i produktem ciągłej przemiany białek w organizmie. Jej wysoki poziom mozna obniżyć przy pomocy witamin z grupy B (kwas foliowy, witamina B12 i B6).
14. Niedostateczny poziom antyoksydantów. Antyoksydanty to związki chemiczne wykazujące zdolność neutralizowania wolnych rodników. Jeśli występuje brak antyoksydantów, wolne rodniki trwale uszkadzają nasze komórki prowadząc do chorób, zmian nowotworowych i szybkiego starzenia organizmu.

Wpływ kwasów omega 3 na choroby układu sercowo-naczyniowego

kwasy tłuszczowe omega 3 wywierają działanie antyrytmiczne na serce. Mechanizm tego działania polega na:

• zmniejszeniu pobudliwości kardiomiocytów  w wyniku hiperoplaryzacji błony komórkowej
• wydłużeniu okresu refrakcji względnej
• zwiększeniu progu pobudliwości komórki

W obecności nienasyconych kwasów tłuszczowych omega 3 siła bodźca zdolnego do wywołania potencjału czynnościowego musi być większa niż zwykle.

W czasie dokonywania się zawału mięśnia sercowego powstaje niedobór ATP w niedokrwionych mitochondriach, co powoduje upośledzenie funkcji pompy sodowo-potasowej, następuje gwałtowna depolaryzacja i śmierć komórek W strefie okołozawałowej kardiomiocyty ulegają tylko częściowej depolaryzacji, potencjał spoczynkowy błony tych kardiomiocytów zbliża się do potencjału progowego. Nawet bodziec o niewielkiej sile może w tych warunkach wywołać potencjał czynnościowy, co może zainicjować migotanie komór.

Nagły zgon na serce powoduje najczęściej migotanie komór – nienasycone kwasy omega 3 EPA + DHA zmniejszają ryzyko nagłego zgonu sercowego.
Przeprowadzone na świecie badania kliniczne potwierdziły wpływ kwasów tłuszczowych omega 3 na obniżenie ilości zgonów z powodu choroby niedokrwiennej serca, a zwłaszcza nagłych zgonów sercowych. Badania potwierdziły, że spożycie jednego posiłku rybnego w tygodniu zmniejszyło ryzyko nagłego zgonu sercowego o 52%, ale zwiększenie liczby posiłków nie wiązało się z redukcją nagłych zgonów czy śmiertelnością ogólną.

Nienasycone kwasy tłuszczowe Omega 3 podawane w dawce 4g/dobę u pacjentów po operacji pomostowania tętnic wieńcowych by-pass istotnie zmniejszały częstość zamknięcia pomostów (polega to na tym, że wykonuje się ominięcie zwężeń w naczyniach wieńcowych i przeszczepia się naczynia pobrane z kończyn dolnych do serca po to żeby krew płynęła tą wytworzoną sztucznie drogą).

Badania wykazały, że blaszki pobrane w czasie zabiegu operacyjnego od pacjentów, którzy przyjmowali kwasy tłuszczowe omega 3, różniły się od blaszek miażdżycowych pobranych od pacjentów z grupy kontrolnej – miały grubszą otoczkę włóknisto-kolagenową i mniejszy naciek zapalny, zmniejsza podatność na pęknięcia – stabilizacja blaszki miażdżycowej.
Badania te przyczyniły się do tego, że wprowadzono dla osób po zawale zalecenia suplementacji nienasyconymi kwasami tłuszczowymi omega 3, jako uzupełnienie terapii farmakologicznej.

Raport FAO/WHO 2002

Raport Światowej Organizacji Zdrowia i Organizacji ds. Żywności i rolnictwa zawiera dane dotyczące wpływu sposobu odżywiania i prowadzonego stylu życia na ryzyko chorób sercowo naczyniowych.

Abstynencja podobnie jak nadmiar alkoholu okazują się niezbyt zdrowe. Rozsądne picie czerwonego wina dobrze wpływa na serce.
Regularna aktywność – człowiek, który ma regularny ruch uruchamia naczynia krwionośne, które są na obwodzie, nadaje krwi szybszy ruch, nie tylko zmniejsza to ryzyko chorób zatorowo-zakrzepowych ale znacznie zmniejsza to obciążenie serca, pracą, która musi być przełożona na ogromny wysiłek jako pompy mechanicznej. Serce pompuje krew w naszych naczyniach i jeśli ruszamy się, wtedy mięśnie które są na obwodzie są jakby drugim sercem i znacznie zmniejszają obciążenie mięśnia sercowego pracą, która ma na celu utrzymanie ruchu w naszych naczyniach.
Kwas mirystynowy i palmitynowy to nasycone kwasy tłuszczowe i występuje w dużych ilościach w oleju palmowym, i kokosowym który jest jednym z najważniejszych tłuszczy cukierniczych używanych do wyrobu ciast, ciasteczek, słodyczy różnego rodzaju. Te tłuszcze są bardzo niekorzystne i bardzo szybko przekształcają się w wątrobie w miażdżyco rodną formę cholesterolu benzenu.
Wysoka podaż sodu. Sód jest nie tylko składnikiem soli kuchennej, zawierają go również wędliny, peklowane wędliny, wędzone ryby, gotowe potrawy, produkty, które są dłużej przechowywane np. glutaminian sodu, który stosowany jest w kostkach rosołowych, zupach w proszku wszystkie te produkty zawierają sód, który ma działanie pro miażdżycowe.
Otyłość typu jabłko. Tłuszcz zlokalizowany w  górnej części ciała w okolicy pasa ma znaczny wpływ na metabolizm organizmu i nie tylko wpływa na poziom lipidów ale wydziela hormony tkankowe działające pro zapalnie i pro zakrzepowo jak również są przez ta tkankę tłuszczową wydzielane resory, które zwiększają ryzyko rozwoju nadciśnienia tętniczego.
Nadużywanie alkoholu wysokoprocentowego zwiększają ryzyko chorób pro krążeniowych.
Kwasy tłuszczowe trans to są nie tylko fast-foody ale również margaryny, w których jest spora zawartość kwasów trans, ta forma kwasów tłuszczowych jest pro miażdżycowa i zwiększa ryzyko chorób serca i naczyń.

Eksperci WHO/FAO zalecają zmniejszanie ilości energii z nasyconych kwasów tłuszczowych do 7% dziennej racji pokarmowej, a z tłuszczy całkowitych do 15-30%. Równocześnie zalecają zwiększenie energii z wielonienasyconych kwasów tłuszczowych do 6-10%, w tym również kwasów omega 3 do 1-2%.

wg. Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie

Tuńczyk ma dużą wątpliwości to zależy  od tego czy jest świeży, czy jest w puszce, w jaki sposób jest przetworzony. Jest pewne ryzyko jedzenia tych ryb w naszych czasach, ponieważ one żyją do 40 lat i mają zdolność kumulowania rtęci. Pomimo, że jest to ryba bogata w NNKK nie zaleca się ja kobietom w ciąży ze względu na zdolność kumulowania rtęci. Dlatego przy wyborze ryb należy się kierować czy jest to ryba długo czy krótko żyjąca i z jakiego akwenu pochodzi.
Jeśli chodzi o śledzia to solenie, moczenie i wkładanie do oleju roślinnego powoduje obniżenie poziomu omega 3, ponieważ cenne kwasy są wypłukiwane,  a olej e roślinne zastępują omega 3, związku z tym olej rzepakowy byłby najlepszy do moczenia śledzia.

Objawy niedoboru NNKT:

• zahamowanie wzrostu
• zmiany skórne: parakeratoza, zapalenie, wzmożona utrata wody
• bezpłodność u samców i samic
• uszkodzenie nerek: martwica brodawek nerkowych, hematuria, nadciśnienie tętnicze nerkowopochodne
• zmiany w mitochomdriach: zaburzenia ich czynności
• zwiększenie łamliwości naczyń włosowatych
• zwiększenie podatności krwinek czerwonych na czynniki uszkadzające
• zmniejszenie syntezy prostaglandyn, powodujące zaburzenia czynności fizjologicznych narządów i tkanek – układu krążenia, płytki krwi i inne
• zwiększenie podatności na zakażenia

Obserwacje epidemiologiczne wskazują na niski poziom choroby niedokrwiennej serca u Eskimosów grenlandzkich, których dieta obfituje w kwasy tłuszczowe omega 3 (średnio 14 g/dobę).
Również japońscy rybacy, którzy spożywają dużo kwasów tłuszczowych (średnio 3g/dobę) bardzo rzadko chorują na chorobę wieńcową, natomiast Japończycy na emigracji (USA) wykazują wysokie stężenie cholesterolu i zwiększoną zapadalność na choroby sercowo-naczyniowe.

Czynniki obniżające poziom kwasów tłuszczowych omega 3 w organizmie:

• nadmierne spożycie kwasów omega 6 w stosunku do omega 3
• alkohol
• niedobór witaminy z grupy B
• niedobór witaminy E
• wiek

Organizm człowieka ma zdolność przekształcenia kwasów tłuszczowych omega 6 w kwasy tłuszczowe omega 3.

Do czynników, które mogą zaburzyć funkcjonowanie tego enzymu i zablokować biosyntezę kwasów tłuszczowych omega 3 zaliczmy:

• podwyższony poziom cholesterolu we krwi
• podwyższona zawartość cholesterolu w diecie
• zwiększone spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych
• zwiększone spożycie kwasów tłuszczowych typu trans ( margaryny, potrawy smażone, fast food)
• podwyższony poziom glukozy we krwi
• podwyższony poziom insuliny we krwi
• cukrzyca
• otyłość
• wiek poniżej 1 roku życia – delta 6 desaturaza nie jest jeszcze aktywna
• starzenie biologiczne
• nadmierne spożycie węglowodanów – cukier i słodycze
• nadmierne spożycie alkoholu
• atopia – aktywność do alergii
• niektóre leki: aspiryna, kortyzon, leki przeciwbólowe

Niedobór kwasu omega 3 wykazuje związek z następującymi chorobami:

• układ krążenia (miażdżyca)
• układu odpornościowego (alergie, stany zapalne)
• nowotworami
• metabolicznymi (cukrzyca, otyłość)
• układu nerwowego (depresja, nadpobudliwość – zespół ADHD, zaburzenia pamięci, choroba Alzheimera, dysleksja
• dermatologicznymi (egzemy, pęknięcia skóry – np. pięt)
• endokrynologicznymi (rozregulowany system hormonalny)
• układu pokarmowego(zaburzenia trawienia – regulowane przez prostaglandyny).

Jak działają kwasy tłuszczowe pochodzenia morskiego Omega 3  EPA i DHA?

Zmniejszają zachwiany stosunek między kwasami Omega-6, dzięki czemu nasz organizm wykazuje :

• zwiększona odporność na ból i zmniejszoną skłonność do ognisk zapalnych
• rozszerzenie naczyń krwionośnych i polepszenie ukrwienia
• zwiększona objętość płuc
• polepszenie zaopatrzenia organów wewnętrznych w tlen
• zwiększenie wydolności fizycznej i wzmocnienie układu odpornościowego
• działają obronnie na naczynia krwionośne i zwalczają arteriosklerozę
• przyczyniają się do polepszenia wyników badań krwi:obniżają podwyższony poziom trójglicerydów i lipoproteiny A oraz podwyższają poziom cholesterolu HDL
• pomagają przy zaburzeniach rymu pracy serc
• polepszają ukrwienie naczyń mięśnia sercowego, redukują częstotliwość bólów serca
• zapobiegają zawałom serca i wylewom oraz zmniejszają ryzyko ponownego zawału
• polepszają przepływ krwi, między innymi poprzez zwiększenie elastyczności czerwonych ciałek krwi, przy jednoczesnym obniżeniu niebezpieczeństwa w skutkach sklejania się płytek krwi oraz obniżeniu podwyższonego poziomu fibrynogenu we krwi
• chronią przed nagłym ustaniem pracy serca

Działanie NNKT:

• stanowią jeden z niezbędnych składników budulcowych komórek
• biorą udział w metabolizmie cholesterolu (zwłaszcza kwas arachidonowy) i jego transporcie (przeszło połowa estrów cholesterolu występuje w postaci połączeń z kwasem linolowym, co ułatwia ich rozprowadzenie w organizmie, obniżają poziom cholesterolu we krwi)
• hamują agregację płytek krwi, powodują rozszerzanie naczyń krwionośnych, w tym i wieńcowych, działają antyarytmicznie
• są prekursorami do biosyntezy prostaglandyn i prostacyklin
• biorą udział w transporcie wody i elektrolitów przez błony biologiczne
• regulują wydalanie jonów sodu z organizmu

Kwasy Tłuszczowe Omega 3 wykazują działanie przeciwzakrzepowe, które jest wynikiem hamowania przez kwas EPA biosyntezy tromboksanu A2 z kwasu arachidonowego w płytkach krwi, który ma silne właściwości agregujące. Zamiast niego płytki wytwarzają małe ilości tromboksanu A3 o słabym działaniu agregacyjnym. Równocześnie biosynteza prostaglandyny 12 – prostocykliny – z kwasu arachidonowego w ścianie naczyń krwionośnych oraz prostaglandyny 13 z kwasu EPA wywiera silny efekt rozkurczowy i antyagregacyjny – opisany efekt biologiczny wywołuje dawka kwasów omega 3 co najmniej 3g/dobę

Kwasy tłuszczowe omega 3  (RPA + DHA) zmniejszają stężenie trójglicerydów VLDL w surowicy krwi o około 25-30% – efekty biologiczne wywiera dawka 2-5 g/dobę kwasów tłuszczowych omega 3. Mechanizm działania kwasów tłuszczowych omega 3 , który hamuje syntezę VLDL – obniża się synteza i utlenianie kwasów tłuszczowych, co znacznie zmniejsza ich estryfikacje  do glicerydów
Ostatnie badania wskazują na korzyści z łącznego stosowania nienasyconych  kwasów tłuszczowych omega 3 i statyn szczególnie u pacjentów z hiperlipidemią mieszaną. Terapia ta obniża poziom cholesterolu LDL i trójglicerydów, bez konieczności stosowania dużych dawek satyn.

Hipotensyjne działanie kwasów tłuszczowych omega 3

Efekt obniżenia ciśnienia tętniczego uzyskuje się po podaniu 3g /dobę nienasyconych kwasów tłuszczowych omega 3; średnio ciśnienie skurczowe ulega obniżeniu 0 5,5mm Hg, a ciśnienie rozkurczowe o 3,5 mm Hg;
Jednoczesne zastosowanie diety niskokalorycznej i bogatej w ryby, z duża zawartością nienasyconych kwasów tłuszczowych omega 3 wykazało zwiększone działanie hipotensyjne i obniżyło ciśnienie skurczowe o 13 mm Hg, a rozkurczowe o  9,3 mm Hg;

Mechanizm hipotensyjnego działania nienasyconych kwasów omega 3 wpływa na obniżenie oporu naczyń obwodowych, co prowadzi do łagodnego obniżenia ciśnienie tętniczego.
Dieta niskokaloryczna  i bogata w ryby poza redukcja masy ciała obniżyła poziom trójglicerydów o 38% i podwyższyła cholesterol HDL o 24%, bez zmian cholesterolu LDL, co bardzo korzystnie wpływa na zmianie profilu lipidowego pacjentów w kierunku zmniejszenia ryzyka choroby niedokrwiennej serca.

Kwasy tłuszczowe omega 3 zmniejszają ryzyko występowania poważnych zaburzeń rytmu serca – nadkomorowych zaburzeń rytmu, głównie migotania przedsionków oraz migotania komór w czasie ostrego niedotlenienia mięśnia sercowego

Dzienne spożywanie 2g nienasyconych kwasów tłuszczowych EPA i DHA zmniejsza częstość występowania migotania przedsionków o 38%. Stosowanie kwasów omega 3 powoduje efekty podobne do niektórych leków antyarytmicznych.

„W ramach postępowania nefarmakologicznego u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym zaleca się stosowanie diety bogatej w oleje rybne”.